BIBLÍUSKÝRINGAR
Rómverjabréfið
3. lestur: 2. kapítuli
Dómur Guðs og lögmálið.
Réttlátur dómur Guðs.
2:1-16.
| Rm. 2:1. | Fyrir því hefur þú, maður, sem dæmir, hver sem þú ert, enga afsökun. Um leið og þú dæmir annan, dæmir þú sjálfan þig, því að þú, sem dæmir, fremur hið sama. |
Gættu að því, að nú talar Páll til hins trúaða manns og gengur út frá þeirri niðurstöðu, sem hann benti á í Róm. 1:18-20 og við lásum um í síðasta lestri. En þar lásum við:
Reiði Guðs opinberast af himni yfir öllu guðleysi og rangsleitni þeirra manna, er kefja sannleikann með rangsleitni, með því að það er vitað verður um Guð, er augljóst meðal þeirra. Guð hefur birt þeim það. Því að hið ósýnilega eðli hans bæði hans eilífi kraftur og guðdómleiki, er sýnilegt frá sköpun heimsins, með því að það verður skilið af verkum hans. Mennirnir eru því án afsökunar.Þetta er úr fyrri kapítulanum. Þetta vers (2:1) er svo í raun beint framhald þessara orða.
Versin , sem ég tók aftur upp úr 1. kap., eru lýsing á ástandi hins synduga manns, sem vekur reiði Guðs. Þegar Páll hefur lokið við að lýsa því ástandi, snýr hann sér að hinum trúuðu, eins og við sjáum hér í upphafi þessa kapítula. Enginn getur réttlætt sig frammi fyrir Guði. Allir eru sekir frammi fyrir Guði bæði Gyðingar og aðrir menn.
Þótt þú sért kristinn maður og hafir fengið fyrirgefningu synda þinna, ert þú ekki fullkominn, heldur hrasandi einstaklingur, sem daglega ert háður náð Guðs.
Fyrsta versið, sem við lásum í þessum kapítula eru í fullu samræmi við orð Jesú í Fjallræðunni:
Dæmið ekki, svo að þér verðið ekki dæmdir. (Matt. 7:1-2)Til þess að fella dóm yfir öðrum, þarf sá sem dæmir að hafa sett sig í spor þess sem dæma skal og kannað hvort hann sé sjálfur alveg saklaus. Í þessa aðstöðu setti Jesús faríseana, sem komu með hórseku konuna til hans og sögðu:
Svar Jesú var þetta:Þessi kona hefur verið staðin að verki, þar sem hún var að dræygja hór: Móse bauð í lögmálinu að grýta slíkar konur. Hvað segir þú?
Sá yðar sem syndlaus er, kasti fyrstur steini í hana.
Þegar þeir heyrðu þetta, fóru þeir burt hver af öðrum. (Jóh. 8:1-11.)
| Rm 2:2. | Vér vitum, að dómur Guðs er sannarlega yfir þeim er slíkt fremja. |
| Rm 2:3. | En hugsar þú það, maður, þú sem dæmir þá er slíkt fremja og gjörir sjálfur hið sama, að þú fáir umflúið dóm Guðs? |
| Rm 2:4. | Eða lítilsvirðir þú ríkdóm gæsku hans og umburðarlyndis og langlyndis? Veist þú ekki, að gæska Guðs vill leiða þig til iðrunar? |
Hér bendir Páll á, að Guð í kærleika sínum vill leiða þig til iðrunar, svo að hann geti tekið þig í sátt og fyrirgefið þér vegna sonar síns, Jesú Krists. Við erum margvíslega sek fyrir Guði og getum ekki umflúið dóm hans, ef við hljótum ekki fyrirgefningu hans fyrir blóð Jesú Krists, þ.e. fyrir fórnardauða hans. En fyrir gæsku Guðs, umburðarlyndi og langlyndi, sendi hann son sinn, Jesú Krist, til þess að taka á sig syndir syndarans, þína synd og mína, ef við iðrumst og komum til hans með syndir okkar og þiggjum frelsun hans, sem stendur okkur til boða. Ef þú þiggur ekki það boð, fellur þú undir þann dóm, sem kemur fram í næstu versum:
| Rm 2:5. | Með harðúð þinni og iðrunarlausa hjarta safnar þú sjálfum þér reiði á reiðidegi, er réttlátur dómur Guðs verður opinber. |
| Rm 2:6. | Hann mun gjalda sérhverjum eftir verkum hans: |
| Rm 2:7. | Þeim eilíft líf, sem með staðfestu í góðu verki leita vegsemdar, heiðurs og ódauðleika, |
| Rm 2:8. | en þeim reiði og óvild, sem leiðast af eigingirni og óhlýðnast sannleikanum, en hlýðnast ranglætinu. |
| Rm 2:9. | Þrenging og angist kemur yfir sérhverja mannssál, er illt fremur, yfir Gyðinginn fyrst, en einnig hinn gríska. |
| Rm 2:10. | En vegsemd, heiður og frið hlýtur sérhver sá er gjörir hið góða, Gyðingurinn fyrst, en einnig hinn gríski. |
| Rm 2:11. | Því að Guð fer ekki í manngreinarálit. |
Tókstu eftir því, að harðúð þín, þ.e. harka hugans og þitt iðrunarlausa hjarta, sem vekur reiði Guðs? Það er ekki minnst á öll þín vondu verk. Nei, öll breytni þín stafar frá hugarfarinu og afstöðu hjartans -- vilja -- og tilfinningaafstöðu þinni.
Lokir þú augunum fyrir öllum illum hugsunum þínum, orðum þínum og gjörðum, svo að þér finnst slíkt engu máli skipta, þá er það lýsing á iðrunarlausu hjarta.
Hann mun gjalda sérhverjum eftir verkum hans,
lásum við í 5. versinu. Hugarfarið er þar innifalið, enda er það drifkraftur
verkanna og undirrót hinna syndsamlegu verka. Hver getur sagt: Ég er alveg
saklaus af slíku hugarfari?
Enginn! Allir eru sekir frammi fyrir Guði.
Það er einmitt það sem Páll er að sýna fram á:
| Rm 2:12. | Allir þeir, sem syndgað hafa án lögmáls, munu og án lögmáls tortímast, og allir þeir, sem syndgað hafa undir lögmáli, munu dæmast af lögmáli. |
| Rm 2:13. | Og ekki eru heyrendur lögmálsins réttlátir fyrir Guði, heldur munu gjörendur lögmálsins réttlættir verða. |
Hér beinir Páll tali sínu að Gyðingunum. Samkvæmt lögmálinu var sá réttlátur, sem breytti ekki í neinu gegn því og uppfyllti það fullkomlega.
Jesús benti á, að æðsta boðorð lögmálsins væri þetta:
Elska skaltu Drottin, Guð þinn, af öllu hjarta þínu, allri sálu þinni og öllum huga þínum. Þetta er æðsta og mesta boðorðið. Annað er þessu líkt: Þú skalt elska náunga þinn eins og sjálfan þig. (Matt. 22:37-39.)
Telur þú, að nokkur annar en Jesús hafi uppfyllt þetta boðorð? Ég get ekki með fullvissu bent á neinn annan. Allir aðrir menn eru þarna sekir -- líka allir aðrir Gyðingar. Páll er aðeins að benda á staðreyndir í þessari tilvitnun.
Næst ræðir Páll á líkan hátt um heiðingjana, þ.e. þá sem ekki eru Gyðingar:
| Rm 2:14. | Þegar heiðingjar, sem hafa ekki lögmál, gjöra að eðlisboði það sem lögmálið býður, þá eru þeir, þótt þeir hafi ekki neitt lögmál, sjálfum sér lögmál. |
| Rm 2:15. | Þeir sýna, að krafa lögmálsins er rituð í hjörtum þeirra, með því að samviska þeirra ber þessu vitni og hugrenningar þeirra, sem ýmist ásaka þá eða afsaka. |
| Rm 2:16. | Það verður á þeim degi, er Guð, samkvæmt fagnaðarerindi mínu, er ég fékk fyrir Jesú Krist, dæmir hið dulda hjá mönnunum. |
Hér bendir Páll á þá menn, sem ekki eru Gyðingar, en eru vandaðir menn í framkomu og breytni, þótt þeir hafi ekkert lögmál til að móta líf sitt. Slíkir einstaklingar hafa alltaf verið til hjá öllum heiðnum þjóðum, -- líka meðal hinna heiðnu forn-Íslendinga. Þeir menn virðast hafa kröfu lögmáls Guðs í hjörtum sínum -- en ekki lögmálið sjálft. Það þekktu þeir ekki.
Þetta fer ekki framhjá Guði, sem dæmir líka hið dulda hjá mönnunum. Við vitum ekki hver sá dómur verður. Það veit Guð einn. Þeim dómi þarf ekki að kvíða, ef hið dulda hjá þessum mönnumm var kærleikur. Það er mín von, en ekki fullvissa. Guð er kærleikur. Hann hefur ekki opinberað okkur niðurstöðu sína í þessum efnum. En við vitum samkvæmt Guðs orði, að maðurinn frelsast fyrir trú, (Sbr.Róm. 5:1.).
Gyðingar og lögmálið.
2:17-19.
| Rm 2:17. | En nú ert þú Gyðingur að nafni og styðst við lögmál og ert hreykinn af Guði. |
| Rm 2:18. | Þú þekkir vilja hans og kannt að meta rétt það, sem máli skiptir, þar eð lögmálið fræðir þig. |
Nú snýr Páll sér að Gyðingnum, til þess að benda þeim á, að þótt þeir þekktu Guð og hefðu fengið lögmálið til þess að þekkja vilja Guðs og væru hreyknir af útvalningu þjóðar sinnar, þá væru þeir samt sekir gagnvart Guði. Það gaf þeim að vísu vissa yfirburði yfir heiðingja í trúarefnum, en jafnframt meiri ábyrgð:
| Rm 2:19. | Þú treystir sjálfum þér til að vera leiðtogi blindra, ljós þeirra sem eru í myrkri, |
| Rm 2:20. | kennari fávísra, fræðari óvita, þar sem þú hefur þekkinguna og sannleikann skýrum stöfum í lögmálinu. |
| Rm 2:21. | Þú sem þannig fræðir aðra, hví fræðir þú ekki sjálfan þig? Prédikar þú, að ekki skuli stela, og stelur þó? |
| Rm 2:22. | Segir þú, að ekki skuli drýgja hór, og drýgir þó hór? Hefur þú andstyggð á skurðgoðum og rænir þó helgidóma? |
| Rm 2:23. | Hrósar þú þér af lögmáli, og óvirðir þó Guð með því að brjóta lögmálið? |
| Rm 2:24. | Svo er sem ritað er: "Nafn Guðs verður yðar vegna fyrir lasti meðal heiðingjanna." |
Hér setur Páll Gyðingana upp við vegg með spurningum, til þess að þeir geti sjálfir dæmt um, hvort þeir séu alsaklausir sjálfir gagnvart Guði samkvæmt lögmálinu. Það getur vafist fyrir okkur að vita hvað átt er við með orðunum:
Hefur þú andstyggð á skurðgoðum, en rænir þó helgidóma?Ég tel að skýringin sé þessi:
Í öllum helgidómum Gyðinga voru ýmsir helgir munir. Slíkum munum gátu menn rænt, án þess að mikið bæri á, og mig grunar, að slíkir munir hafi síðan verið dýrkaðir líkt og gerðist síðar um ýmsa helga muni í kaþólskum kirkjum á miðöldum. Slíkir munir fengu þá smám saman sess skurðgoðanna meðal manna eins og hin raunverulegu skurðgoð meðal heiðingjanna.
Á orðum Páls sjáum við að slíkt er óhæfa, -- synd gegn Guði. Hver sá Gyðingur, sem hefur gert sig sekan í einhverju af þessu, sem Páll telur hér upp, verður fyrir gagnrýni, ekki síst heiðingjanna og kastar rýrð á nafn Guðs, sem hann trúir á.
| Rm 2:25. | Umskurn er gagnleg ef þú heldur lögmálið, en ef þú brýtur lögmálið, er umskurn þín orðin að engu. |
| Rm 2:26. | Ef því óumskorinn maður fer eftir kröfum lögmálsins, mun hann þá ekki metinn sem umskorinn væri? |
| Rm 2:27. | Og mun þá ekki sá, sem er óumskorinn og heldur lögmálið, dæma þig, sem þrátt fyrir bókstaf og umskurn brýtur lögmálið? |
Umskurn var alltaf framkvæmd á nýfæddum (8 daga gömlum drengjum), nema um trúskiptinga væri að ræða, samkvæmt boði Guðs, þegar Guð gerði trúarsáttmálann við Abraham. (1. Mós. 17:9-14.)
Umskurninn var fólgin í því að sá sem framkvæmdi það, skar burtu yfirhúðina á typpi (getnaðarlim) drengsins. Þegar það var gert á þessum degi, fylgdi því næstum engin blæðing, en væri það gert seinna, eða á fullorðnum, tók það alllangan tíma að gróa.
Þetta var staðfesting á þeim trúarsáttmála, sem Drottinn gerði við Abraham. Sá sáttmáli er vísir að hinum nýja sáttmála, sérstaklega að því leyti að þeir eru báðir trúarsáttmálar, þ.e. að maðurinn frelsist fyrir trú. Umskurnin var tákn hins gamla sáttmála, en vatnsskírnin tákn nýja sáttmálans, samkvæmt boði Jesú sjálfs, sem hafði staðfest þann sáttmála með lífi sínu og krossdauða og upprisu frá dauðum.
Fyrirskipunina um skírnina gaf hann lærisveinum sínum eftir upprisuna. Jesús fyrirskipaði þá sjálfur skírn, vatnsskírn, með fyrirheiti um gjöf heilags anda, áður en hann steig upp til himins. (Sjá Matt. 28:19-20.)
Sem upprisinn gaf hann lærisveinum sínum aftur fyrirheiti eða loforð, rétt áður en hann steig upp til himins:
En þér munuð öðlast kraft, er heilagur andi kemur yfir yður, og þér munuð verða vottar mínir í Jerúsalem og allri Júdeu, í Samaríu og allt til endimarka jarðarinnar. (Post,1:8).Jesús hefur staðið við fyrirheiti sitt um gjöf heilags anda fram á þennan dag.
En Páll er enn að tala um umskurnina og segir í 28-29. v.:
| Rm 2:28. | Ekki er sá Gyðingur, sem er það hið ytra, og ekki það umskurn, sem er það hið ytra á holdinu. |
| Rm 2:29. | En sá er Gyðingur, sem er það hið innra, og umskurnin er umskurn hjartans í anda, en ekki í bókstaf. Lofstír hans er ekki af mönnum, heldur frá Guði. |
Hin raunverulega, andlega umskurn er því lifandi óhaggandi trú hjartans, eins og hún birtist hjá Abraham. Umskurn hjartans er því í hinum nýja sáttmála kristinnar trúar -- andleg umskurn, sem kemur fram í lifandi, frelsandi trú á frelsarann Jesú Krist. Það er Nýja testamentið -- hinn nýi sáttmáli Guðs í hjörtum okkar. Það nefnist oft hér á landi lifandi trú, --að frelsast, að komast til lifandi trúar.