Rómverjabréfið

Hér sýnir Páll grundvöllinn að réttlætingunni fyrir trú. Guð valdi Abram, sem hann gaf síðar nafnið Abraham. Meðan hann hét Abram, setti Guð hann í nokkur trúarpróf.

Fyrsta prófið var það, að yfirgefa ættfólk sitt og fara til lands langt í burtu með konu sína og búfénað, án þess að vita hvert hann ætti að fara, bara að treysta Guði, því hann mundi vísa honum leiðina. Abraham hlýddi. Landið sem hann fann sagðist Guð gefa honum og afkomendum hans, en hann var barnlaus. Abraham hlýddi. Árin liðu og ekki eignaðist Abraham barn með Söru konu sinni. Hún vissi að hún var að komast úr barneign. Hún beitti mannlegri skynsemi og fékk Abraham til þess að taka Hagar, ambátt hennar og eiga barn með henni.

Því miður féll Abram fyrir þeirri freistingu og eignaðist son með henni. Hann hlaut nafnið Ísmael. Arabar eru afkomendur Ísmaels.

Nokkru seinna verður Sara þunguð og er þá komin yfir eðlilegan aldur til að fæða barn. Þá sér hún, að hún hefur brugðist og ambáttin hreykti sér upp, því að hún átti frumburðinn með Abraham. Sara eignaðist svo heilbrigðan dreng.

Þegar drengur Söru og Abrahams var 8 daga gamall, bauð Guð Abraham að umskera drenginn og gefa honum nafnið Ísak. Þessu hlýddi Abraham. Umskurnin var sjáanlegt sáttmálsteikn við þann sáttmála, sem Guð var að gera við Abraham. Það var trúarsáttmáli. Þess vegna þurfti Guð að reyna trú Abrahams og gerði það á ýmsa vegu.

Síðasta trúarraunin var tengd Ísak, einkasyninum, sem hann átti með konunni sinni.

Umskurnin varð þannig sáttmálstákn hins gamla sáttmála, en skírnin er sáttmálstákn hins nýja sáttmála, sem er hin kristna trú. Eins og gamli sáttmálinn tók gildi við sáttmálsathöfnina á 8 daga gömlu barni, varð Gyðingum það ljóst, þegar postular Jesú gengust undir nýjan sáttmála í vatnsskírn, að sáttmálinn hlaut að ná líka til barnanna, allt frá átta daga aldri eða frá fæðingu. Þegar fjölskyldur voru skírðar, var því eðlilegt að börnin væru skírð með foreldrunum, enda var trúaruppeldi barnanna í höndum foreldranna undir efirliti postulanna og síðar prestanna.

Húsbóndi hvers heimilis hafði vald yfir öllu sínu heimilisfólki. Þegar hann tók kristna skírn, var allt hans fólk skírt, börn og fullorðnir. Þar má benda á fangavörðinn í Filippíborg, þegar hann tók skírn og allt hans heimafólk. (Post 16:13). Á þessum stóru heimilum voru alltaf mörg börn.

Það liðu nokkur hundruð ár frá því að menn voru skírðir til Kristinnar trúar, þar til menn fóru að gera athugasemd við barnaskírn. Mig minnir að það hafi verið í kringumm 500 e. Kr. Upp úr þeirri athugasemd um barnaskírnina varð hvítasunnukirkjan til. ^{[Aths. 1]} En hún afneitar barnaskírninni.

Guð breytti nafni Abrams í Abraham og gaf honum þar með fyrirheitið um að hann yrði faðir margra þjóða, því Abraham merkir faðir margra þjóða. Umskurnin skyldi vera sýnilegt merki, sem drengurinn bæri til æviloka og minnti hann á að hann væri skuldbundinn Guði, og væri hún staðfesting á þeim sáttmála, að Guð skyldi vera Guð Abrahams og afkomenda hans og veita þeim blessun.

Þegar Sara var orðin þunguð og búin að eignast drenginn Ísak, hreykti ambáttin sér upp og gerði Söru lífið leitt. Sara varð reið og heimtaði að Abraham ræki hana burtu með drenginn. Þetta varð Abraham að sætta sig við. Hann flutti ambáttina Hagar og drenginn þeirra, Ísmael, burt frá heimkynnum sínum og fól þau Guði, hryggur í huga.

Ísak var hjónabandssonur Abrahams, því hann var sonur hans og Söru eiginkonu hans.

Enn átti Guð eftir að reyna á trú Abrahams.

Ísak var eftir þetta sem einkasonur Abrahams, enda drengurinn, sem Guð hafði lofað honum. Meðan Ísak er enn ungur, fær Abraham skipun Guðs um að fórna Ísak á hæð langt sunnan við það landsvæði, sem hann bjó á. Þarna var Guð að reyna til þrautar trú Abrahams. ^{[Aths. 2]} Abraham hlýðir og fer af stað til þessa óþekkta staðar með fylgdarlið og burðar-asna langleiðina, en síðasta spölinn fór hann með Ísak einum. Hann lét drenginn bera fórnarviðinn á bakinu, sem átti að kveikja í og brenna líkama drengsins. Þeir komu að hæð, þar sem Abraham vissi að hann átti að nota til að útbúa sem fórnarhæð. Þar hlóð hann fórnaraltari og setti fórnarviðinn á. Síðan tók hann drenginn sem hann elskaði, batt hann til að setja hann á viðinn eftir að hafa kveikt fórnarbálið. Hann var kominn með hnífinn í hendina, tilbúinn til að deyða drenginn fyrst, þegar engill Guðs stöðvaði hann og hrópaði af himni:

Abraham! Abraham!

Hann svaraði:

Hér er ég!

Hann - engillinn sagði:

Legg þú ekki hönd á sveininn og gjör þú honum ekkert, því að nú veit ég að þú óttast Guð, þar sem þú synjaðir mér ekki um einkason þinn!

Þessi frásaga er nánar sögð í 1. Mós. 22. kap.

Nú er álitið að staðurinn, þar sem Abraham undirbjó fórnarstað til að fórna Guði einkasyni sínum, hafi verið staðurinn, sem seinna hlaut nafnið Golgata. Þar var syni Guðs, Jesú Kristi fórnað, en það var sjálf-viljafórn Jesú Krists.

Ísak bar sjálfur fórnarviðinn til aftöku sinnar, en Jesús bar krossinn upp að Golgata. Þetta var því sýnikennsla Guðs, sem benti til alvöru fórnar, sem rættist í fórn Jesú Krists, þegar hann var krossfestur.

Þarna var trú Arahams reynd til hins ýtrasta. Um það lásum við í 3. versinu í kapítulanum sem við vorum að lesa:

Abraham trúði Guði, og það var honum reiknað til réttlætis.

Það er réttlæting af trú. Þessi trú Abrahams var honum reiknuð til réttlætis. Fyrir trúna er Abraham réttlættur frammi fyrir Guði og afbrot hans fyrirgefin.

Sælir eru þeir, sem afbrotin eru fyrirgefin og syndir hans huldar. Sæll er sá maður, sem Drottinn tilreiknar ekki synd. (V.7-8)

Það var hlutskipti Abrahams.

Sáttmálinn sem Guð gerði við Abraham er hinn gamli sáttmáli, sem heitir á biblíumáli Hið gamla testamenti, en testamenti merkir sáttmáli.

Sáttmálinn sem staðfestur var í dauða Jesú og upprisu er Nýi sáttmálinn, Hið nýja testamenti.

Þetta eru sterk rök fyrir þeirri niðurstöðu, sem Páll birtir í næstu tveimur versum:

Abraham trúði með von gegn von, sem Guð hafði vakið hjá honum um að vera faðir margra þjóða, þ.e. ekki aðeins Gyðingaþjóðarinnar, heldur allra þeirra, sem fyrir trú verða Guðs börn -- og að af afkvæmi hans mundu allar þjóðir jarðarinnar hljóta blessun -- gegn voninni um að hann fjörgamall gæti eignast barn með konu sinni, sem þá var komin langt yfir barneignaraldur.

Ert þú ekki í þeim hópi -- Guðs-barn -- með Abraham að föður í trúnni? Abraham er andlegur faðir allra lifandi-trúaðra manna í kristilegum skilningi.

Sjálft fyrirheitið var fólgið í því, að hið ótrúlega gerðist, að hann fjörgamall eignaðist þetta barn fyrirheitisins með fjörgamalli konu sinni, Söru.

Hér hefur Páll rakið sögu Abrahams í aðalatriðum, en hún er skráð í 1. Mós. frá 12. til 21. kapítula, 11. fyrstu versin.

Hér birtist enn á ný kjarninn í fagnðarerindi kristindómsins og í næsta kapítula birtist niðurstaðan.

Þetta er rökstutt í næstu versum:

Réttlæting af trú er alger andstæða við réttlætingu af verkum og stangast á við skynsamlegar ályktanir manna. Þess vegna veitist ýmsum mönnum svo erfitt að beygja sig undir þessa aðferð Guðs við að frelsa einstaklinginn. Skynsamleg ályktun mannsins er, að maðurinn vinni eitthvað til þess að honum sé fyrirgefið -- að syndarinn sé sýknaður fyrir verk sín frammi fyrir Guði og verðskuldi því réttlætinguna.

En Guði þóknaðist að veita réttlætinguna án verðskuldunar, þ.e. af náð, af því að Jesús Kristur er búinn að taka á sig afleiðingarnar af synd þess einstaklings, sem snýr sér í iðrun og trú til hans.

Að vera réttlættur er ekki bara að vera sýknaður, heldur hefur þeim manni verið gefið fullkomið réttlæti frammi fyrir Guði. Það er réttlæti Jesú Krists sjálfs. En upp frá því veldur syndin þeim manni óróa -- jafnvel kvöl og samviskubiti, en hann veit jafnframt, að hann á beinan aðgang að fyrirgefningu allra sinna synda í Jesú Kristi. Hann þarf að biðja daglega um fyrirgefningu (Sbr. fyrirgefningarbænina í Faðir-vorinu).

Það er augljóst á fyrstu orðunum í 10. versinu, að hver sá syndugur maður, sem Guð hefur ekki náð til að frelsa frá synd fyrir trúna á frelsarann -- er óvinur Guðs. Það var Guð sem að fyrra bargði leitaði sátta við syndarann með því að senda elskaðan son sinn, Jesú Krist, í heiminn til að bjarga þessum andstæðingum sínum inn í himin sinn og dýrð.

Margir menn eru svo sjálfumglaðir og blindir fyrir fjandskap sínum gegn Guði og frelsunaraðferð hans í Jesú Kristi, að þeir vilja ekki kannast við andstöðu sína sem fjandskap gegn Guði, en frelsist þeir, þ.e. komist þeir til trúar, lýkst það upp fyrir þeim fyrr eða síðar, að þeir hafi í raun og veru verið fjandmenn Guðs, því þeir vildu ekki hleypa Guði of langt inn í líf sitt og héldu honum að mestu eða öllu leyti fyrir utan það.

Ef til vill kannast þú við þetta í þínu lífi, áður en þú tókst á móti sáttarboði Guðs í Jesú Kristi. Auðvitað falla líka undir þessa skilgreiningu Páls þeir menn, sem sýna Guði augljósan fjandskap og hatur bæði í orðum og verkum. Þeir eru fleiri en okkur grunar.

En kjarninn í þessum tveinur versum, (10. og 11. versi) er jákvæða hliðin -- Þessir fyrrverandi andstæðingar Guðs -- urðu sættir við hann með dauða sonar hans. En Guð lét ekki staðar numið við það, því ennþá meira fylgir í kjölfarið: ...Því fremur munum vér frelsaðir verða með lífi sonar hans, nú er vér erum í sátt teknir, og ekki það eitt, heldur fögnum vér í Guði fyrir Drottin vorn Jesú Krist, sem vér nú höfum öðlast sáttargjörðina fyrir.

Sáttum við Guð fylgir frelsun inn í samfélagið við Guð í Jesú Kristi og fögnuður í Guði. Þetta er ólýsanlegur fögnuður, eins og Páll segir í öðru bréfi:

Og friður Guðs, sem er æðri öllum skilningi, mun varðveita hjörtu yðar og hugsanir yðar í Kristi Jesú. (Filipp. 4:7).

Friðurinn er ekki alltaf svona mikið ríkjandi í tilfinningalífinu, en sá sem á samfélagið við Jesú Krist, á þann frið sem er varanlegur allt lífið. Sá friður er Jesús sjálfur í þér, því hann er með lærisveinum sínum og samtímis í þeim. Því hann er vor friður. (Efes.2:14.)

Adam er nafn fyrsta mannsins -- og merkir maður, sem Guð skapaði. Það sem gerði hann að manni og aðgreindi hann frá dýrunum var það sem stendur í sköpunarsögunni um Guð og sköpun hans:

Og Guð skapaði manninn eftir sinni mynd, hann skapaði hann eftir Guðs mynd, hann skapaði þau karl og konu. (1. Mós. 1:27.)

Í 2. kap. [1. Mós.] er nánar gert grein fyrir sérstöðu þessarar sérstöku sköpunar:

Þá myndaði Drottinn Guð manninn af leiri jarðar (þ.e. jarðnesku efni) og blés lífsins anda í nasir hans, og þannig var maðurinn lifandi sál. (1. Mós.2:7.)

Það líf, sem GUÐ gaf manninum, þegar hann blés lífsanda í nasir hans, var hið andlega líf, lífið í nánu samfélagi við Guð, skapara sinn. Þetta líf og þennan lífshæfileika gaf hann engu dýri, enda er það það eina, sem aðgreinir manninn algerlega frá dýrunum. ^{[Aths. 3]}

Frá fræðilegu sjónarmiði með tilliti til líkamsbyggingar gat maðurinn verið eitt af dýrunum, ofurlítið meira þróað dýr. Á því byggir hin vísindalega skoðun. En fyrir þennan tilverknað Guðs, varð maðurinn þessi sjálfstæða vera, maður, að Guð gaf manninum hæfileikann til að þekkja sig og hafa samfélag við sig, því að Guð hafði gefið honum af anda sínum. Þetta greinir manninn á sama hátt frá dýrunum.

Fræðimenn nútímans mundu heldur hafa orðað það þannig: Þetta aðgreinir manninn frá öðrum dýrum, því að þeir sjá manninn aðeins frá dýrafræðilegu sjónarmiði. En hér segir textinn okkur: Syndin kom í heiminn fyrir einn mann og dauðinn fyrir syndina og þannig er dauðinn runninn til allra manna, af því að allir hafa syndgað.

Við höfum nú gert okkur grein fyrir því, að Guð gaf manninum tvenns konar líf, hið líkamlega líf og hið andlega, sem er okkar persónuleiki, -- hugsanir og tilfinningalíf með þrá eftir andlegri fullnægju. Þessa fullnægju mun hinn fyrsti maður hafa fundið og þekkt í samfélagi sínu við Guð, skapara sinn, áður en hann féll í synd. En maðurinn og konan hans dóu andlega, þegar hann ásamt konu sinni óhlýðnaðist Guði að ráði Satans. (Sjá 1. Mós. 3. kap.)

Ef til vill hefur Guð ætlað að haga líkamsdauða mannsins á annan hátt en varð eftir að syndin kom í heiminn, þ.e. með einhvers konar efnisbreytingu í líkamanum með umbreytingu líkamans í himneskan líkama. Það er ekkert vandamál fyrir Guði, ef það hefur verið hans vilji. Þetta veit enginn maður.

Guð tók Elía spámann upp til himins í hinum jarðneska líkama og Elía birtist mörg hundruð árum seinna Jesú og lærisveinum hans í himneskur dýrðarlíkama á helgunarfjallinu, þegar Jesús var þar með þeim. (Sjá 2. Kon. 2:11 og Matt. 17:3)

En hinn andlegi dauði mannsins er þannig runninn til allra manna, því að allir hafa syndgað. Hugtakið synd skýrist í alvöru fyrir mönnum eftir að Guð gefur Ísraelsmönnum lögmálið á tímum Móse. Guð gaf þeim lögmálið til þess að þeir þekktu vilja sinn um rétt og rangt í breytni manna og hjartaafstöðu þeirra gagnvert sér og öllum mönnum. Þeir menn sem lifðu frá Adam til Móse þekktu að mjög takmörkuðu leyti vilja Guðs og heilagleika og héldu hindrunarlaust áfram að syndga.

Hvernig vísar Adam til hans, sem koma átti, -- þ.e. til Jesú? Í fyrsta lagi, að Adam var fyrir syndafallið í nánu samfélagi við Guð skapara sinn eins og Jesús var í nánu sambandi við föður sinn á himnum, þótt hann væri tímabundið hér að jörð sem sannur maður, fæddur af konu og alinn upp af henni og (kjör)föður, sem Guð, hinn raunverulegi faðir hans hafði fyrirhugað honum. (Sjá Matt. 1:20-21, Lúk. 1.-2. kafli.) Kjörfaðir hefur öll mannleg föðurréttindi yfir kjörbarni sínu. Þannig var Jósef, maður Maríu móður Jesú, faðir hans frá borgaralegu sjónarmiði. Þetta vissi Jesús, þegar móðir hans sagði við hann 12 ára í musterinu, þar sem þau fundu hann:

Ég og faðir þinn höfum leitað þín harmþrungin. (Lúk. 2:48.)

Þá svaraði Jesús:

Vissuð þið ekki, að mér ber að vera í húsi föður míns? (Lúk. 2:49.)

Þegar Adam og Eva syndguðu, lýsti Guð því yfir í viðurvist höggormsins, -- Satans -- að af afkvæmi konunnar, sem á máli biblíunnar er nefnt sæði konunar mundi Satan bíða ósigur:

[Því að Drottinn sagði við höggorminn:] Og fjandskap vil ég setja milli þín og konunnar, milli þíns sæðis og hennar sæðis. Það (hennar sæði, þ.e. afkomandi hennar) skal merja höfuð þitt, (þ.e. sigra þig) og þú skalt merja hæl þess, (þ.e. valda því þjáningum).

Þessa baráttu í lífi Jesú sjáum við í guðsjöllunum, sérstaklega í freistingasögu Jesú, í Getsemane og á krossinum. Satan virtist þá hafa sigrað, en Jesús reyndist vera sigurvegarinn.

Þar sem Jesús var fæddur af konu, var hann sannur maður, þótt hann væri jafnframt sannur Guð, sonur Guðs, -- getinn af heilögum anda, þ.e. getinn af sönnum Guði sem maður, eins og hann var fæddur af sönnum Guði fyrir allt upphaf sem sonur Guðs. (Sjá Kól. 1:15-17.)

Út frá þessum forsendum verður upphaf Jóhannesarguðspjalls miklu auðskildara. (Sjá Jóh. 1:1-3; 9-14.) Jesús kom til þess að leysa syndarann frá afleiðingu syndarinnar með sjálfsfórn sinni á krossinum. Adam vísar þannig til þessa manns, sem koma átti.

En náðargjöfinni og misgjörðinni verður ekki jafnað saman. Það merkir að náðargjögin og misgjörðin eru algerar andstæður.

Jesús Kristur er náðargjöf Guðs til þín.

Hér bendir Páll á andstæðuna við 15. versið. Í báðum tilfellum er Páll að benda á kærleika Guðs: náðargjöf Guðs í Jesú Kristi í 15. v. en í 16. v. sýknun hinna seku, -- sýknunarleið okkar, þrátt fyrir misgjörðir okkar.

Í næstu þrem versum rökstyður Páll fullyrðinguna í 15. og 16. versinu með þremur hliðstæðum rökum:

Guð gaf Ísraelsmönnum lögmálið, til þess að þeim yrði það ljóst, að þeir væru syndarar og fyndu sekt sína frammi fyrir Guði. Þannig eiga boðorðin tíu, sem eru kjarni lögmálsins, að leiðbeina okkur líka til að finna sekt okkar frammi fyrirhonum.