Rómverjabréfið

Þetta er nauðsynleg áminning fyrir okkur, sem eigum lifandi trú, en við lifum á öðrum tímum en þeir sem þetta er skrifað til. Á þessum tímum voru hinir óstyrku í trúnni aðallega þeir, sem voru veikir fyrir áhrifum heiðinna siða svo sem skurðgoðadýrkunar, sem þeir höfðu vanist í heiðninni og voru nú að yfirgefa, þegar þeir gáfust Jesú og létu skírast. Þeir höfðu mismunandi skoðanir á því hvort eta mætti það kjöt, sem búið var að helga heiðnum guðum til fórnar, en það sem ekki var notað í fórninni var selt á strætunum.

Þeir óttast að borða slíkt kjöt. Sá ótti snertir kristna trú þeirra. Þeir óttast að það verði þeim að falli í trúnni.

Páll er ekki að skera úr þessu máli með banni eða boði, heldur að vara við klofningi í söfnuðinum út af þessu. Líklegt er að ýmsir hinna kristnu hafi sagt, að þetta kjöt mætti kristinn maður alls ekki borða, því þá mundi hann falla frá trúnni á Jesú Krist. Þeir óttat að það sé synd að borða slíkt kjöt.

Páll dæmir engan fyrir kjötátið, enda ekki hægt að sjá á kjötinu, hvort það hefur verið vígt heiðnum guðum. Páll aðvarar þá sem þannig dæma. Guð hefur líka tekið þá að sér, sem eru óvissir og óstyrkir, þá sem hafa nýlega afneitað Satan og skurðgoðadýrkun og gefist Jesú Kristi.

Á þessum orðum má sjá, að einhverjir í hinum kristna söfnuði í Róm lifðu eins konar meinlætalífi. Þeir sem það hafa gert, eru greinilega gagnrýndir af hinum, sem eru á móti kjötáti.

Um þetta ræðir Pál nánar, því þetta hefur verið mikið hitamál hjá rómverskum, kristnum mönnum.

Í 6. og 7. v. segir Páll um þetta:

Og áfram:

Á þessum tímum gæti þessi ótti trúaðra manna við að neyta fórnarkjöts stafað af því, að meinlætamaðurinn þori ekki vegna trúar sinnar að neyta kjöts af ótta við að til sölu hafi verið fórnarkjöt, helgað illum og heiðnum vættum. Við höfum nú lesið um hina óstyrku í trúnni í söfnuðinum í Róm. Er það ekki líka lýsing á hinum "óstyrku" í okkar kirkjusamfélagi?

Menn telja vera kristna af því að þeir eru bæði skírðir og fermdir. Sumir eru það í hjara sínu og eiga samfélag við Guð í huganum og kenna börnum sínum að biðja. Hitt held ég að sé algengara, að foreldrar skírðra barna og almenningur hirði ekkert um trúaruppeldi barna sinna eða hinir barnlausu um Guð yfirleitt. Þannig hefur almenningur rýrt gildi barnaskírnarinnar út á við og líka innan eigin kirkjusafnaðar og ýtt undir það að menn efast um skírnarnáð sína og láta endurskírendur skíra sig aftur, þegar þeir komast í vakningu. Um það veit ég mörg dæmi.

Sérhver skírður maður ætti að kunna orð Páls postula í Efes. 4:5:

Einn er Drottinn, ein trú, ein skírn, einn Guð og faðir allra, sem er yfir öllum og í öllum

Páll varar við því að menn almennt dæmi hver annan, en minnist þess að allir menn eiga að koma fyrir dómstól Drottins. Þá á hver maður að lúka Guði reikningsskap fyrir sjálfan sig.

Niðurstaða þessara áminninga Páls eru í þessum þætti frá 13. versi:

Þetta er athyglisvert og ekki síst seinni liðurinn í 17.v. sem ég [merki með breyttu letri]:

Hver er þá ekki sekur? Allir eru sekir, því allir syndga á einhvern hátt vegna síns synduga mannseðlis.

En fagnaðarerindið er þetta: Jesús dó syndlaus fyrir sekan mann -- friðþægingardauða. Þú átt aðgang að honum fyrir trú á hann í skírninni og síðan í persónulegri trú á hann sem persónulegan frelsara þinn.

Hinn trúaði maður kemur ekki dóms til að dæmast, heldur til að fá staðfestan sýknudóminn fyrir trúna á frelsarann Jesú Krist, hafi hann helgað honum líf þitt í alvöru og einlægni, hvort heldur sem það gerist smátt og smátt í einlægri trú frá barnæsku eða með ákveðnu afturhvarfi, sem menn kalla að frelsast.

Jesús sagði:

Sannlega segi ég yður: Sá sem heyrir orð mitt og trúir þeim sem sendi mig -- hefur eilíft líf og kemur ekki til dóms, heldur er hann stiginn yfir frá dauðanum til lífsins. (Jóh. 5:24.)

Þegar Jesús segir: kemur ekki til dóms, er það í merkingunni kemur ekki til að dæmast sekur. Þetta sést betur, þegar það er borið saman við sambærilega ritningarstaði, t.d. Jóh. 4:17:

Með því er kærleikurinn orðinn fullkominn hjá oss, að vér höfum djörfung á degi dómsins, því vér erum í þessum heimi eins og hann er, (þ.e. trúaðir meðal vantrúaðra).

Og nú er mér geymdur sveigur réttlætisins, sem Drottinn, hinn réttláti dómari mun gefa mér á þeim degi, þ.e á degi dómsins. Og ekki einungis mér, heldur og öllum þeim, sem þráð hafa endurkomu hans, þ.e. öllum þeim sem á hann trúa og eru helgaðir honum). Því skal sérhver af oss ljúka Guði reikning fyrir sjálfan sig. (12.v.)

Við eigum fyrst og fremst að dæma okkur sjálf frammi fyrir Guði, hjá frelsara okkar og hjálpara, Jesú Kristi, ekki til uppgjafar, heldur til þess að leita styrks og athvarfs. Jesús hefur greitt reikning okkar frammi fyrir Guði fyrir trúna á Jesú Krist. Á þetta minnir séra Friðrik Friðriksson í versi sem hann orti í viðbót við þekktan sálm, sem byrjar í hverju versi á þessum orðum: Fyr' Jesú ástaraugum. Hans vers er þannig:

Fyr'Jesú ástaraugum
ég stend og líkn og líf ég finn
er les ég sýknudóminn minn
úr Jesú ástaraugum.

Þeir sem eiga trúna á Jesú Krist þurfa því ekkert að kvíða eða óttast á degi dómsins. Dæmum því ekki hverir annan. Ásetjið yður öllu heldur að verða bróður yðar ekki til ásteytingar eða falls. (13.v.)

Í 20.v. er líka slík perla:

Þetta sem ég hef dregið fram, finnst mér vera er kjarninn í þessum kapítula.

Lítum svo að lokum á lokaorðin út frá þessum hugleiðingum:

Taktu eftir fyrstu orðunum: Skylt er oss. Hér er bent á kristilega skyldu, gagnvart náunganum, ekki um boðunina, heldur um umburðarlyndi í kristilegum kærleika og uppbyggingu í trúnni. Til þess höfum við biblíulestra, samkomur og messur.

En það þarf meira til en skyldurækni. Til þess þarf þann kærleika, sem er eins og endurskin af kærleika Krists og á upptök sín í kærleika hans í lifandi samfélagi við hann. Ef við spyrjum okkur sjálf: Á ég þennan kærleika? Sýni ég þennan kærleika trúsystkinum mínum? Þá verður oftast fátt um sönn svör. Því stærri sem hópurinn verður, því erfiðara er að elska alla einstaklingana með þeim kærleika, sem þeir þarfnast og við ættum að veita þeim.

Kærleikurinn byggist ekki bara á góðum verkum, heldur ekki síður hlýjum orðum og hlýju brosi. Ýmiss konar aðstoð og hjálp er staðfesting á fallegum orðum og má því ekki vanta, ef til þess er ástæða eða tækifæri. Páll tekur Krist sem dæmi:

Hér er vitnað í Sálm.69:10, sem er spádómur um Krist.

Kristileg umhyggja er meira eða minna fólgin í að fórna sér eitthvað fyrir aðra, en hugsa ekki bara um sjálfan sig eða sína nánustu. Í því er Kristur okkar fyrirmynd. Fyrir það hlaut hann last sumra manna. Það hljótum við líka stundum, þótt við höfum reynt að gera okkar besta.

[Vers 5-6] er bæn, sem við þyrftum oft að biðja í okkar kristilega lífi og starfi.

Páll segir þetta í fullri einlægni og af innblæstri heilags anda. Hann hefur á gegnum kristniboðsstarf sitt haft spurnir af þessum söfnuði, en ummæli hans eru mjög uppörvandi fyrir hina kristnu í Róm. Þeir hafa átt þetta hrós skilið.

Kristniboðsstarfið meðal heiðingja hefur gefið Páli þekkingu og djörfung til að áminna í kærleika. Heiðingjarnir sem áunnist hafa fyrir Krist í trúboðsferðum Páls, er sú fórn, þ.e. gjöf til til Drottins, sem er ávöxtur kristniboðsstarfsins Guði til dýrðar.

Allur ávöxtur kristilegs starfs er því Guði slík fórn, helguð af heilögum anda.

Takið eftir hverju Páll hrósar sér af: Hann hrósar sér af því að þjóna Jesú Kristi, með því að boða orð hans og leiða aðra til trúar á Jesú Krist. Þakkar- og hrósunarefnið fyrir þjóna Jesú enn í dag er að fá að þjóna Jesú og leiða aðra til trúar á hann. Það er mér mikið þakkarefni að fá náð til þess að leiða einhvern til lifandi trúar á Jesú Krist. Það er líka mín hjartans löngun.

Hrósunin getur aftur á móti haft andstæðar afleiðingar, annars vegar geta þær orðið til uppörvunar í starfinu, en hins vegar til ofmetnaðar og þar af leiðandi syndar, sem skaðar samfélagið við Jesú.

Það er engan hroka að finna hjá Páli í þessum orðum hans, heldur auðmýkt og þjónustulöngun. Guð gefi okkur slíkt látleysi!

Páll telur sig hafa lokið við að koma áhrifum fagnaðarerindisins til landanna austan við heimaland Rómaríkis, sem við köllum Ítalíu. Illyría var landsvæðið austan við Adríahafið, þar sem nú er Albanía og hluti af Júgóslavíu. Þangað höfðu áhrif boðunar Páls náð, þótt hann hafi líklega aldrei farið þangað sjálfur, því nokkrum áratugum eftir daga Páls, var þar kristinn söfnuður.

Páll gengur hér út frá því, að það sem Orðið hefur verið boðað, muni það ná áfram til þeirra, sem í nálægð búa og styðst þá við orðin sem hann vitnaði til úr Jes. 52:15.

Páll hefur skynjað að mikil spenna og jafnvel illindi geta sprottið af því, þegar nýr, áhugasamur hópur trúaðra kemur á staði þar sem söfnuður er til staðar og fer að boða með nýjum krafti sama boðskapinn, en á nýjan hátt og með breyttum áherslum, stundum af því að einhver atriði kenningarinnar höfðu verið vanrækt eða afbökuð innan safnaðarins.

Það hefur einmitt gerst nokkuð oft i sögu kristindómsins. Þar ber að nefna mótmælendur svo sem Jóhann Húss, Lúther og Kalvin og síðar bræðrasöfnuðinn í Bæheimi, sem sendi kristniboða til Grænlands, eftir að Danir höfðu rekið þar kristniboð og stofnað grænlensku kirkjuna.

Nokkur spenna hefur líka myndast, þar sem Methódistar, Babtistar og Fíladelfíu-safnaðarmenn (hvítasunnumenn) hafa haslað sér völl í eldra kirkjustarfi eins og t.d. lútherskum söfnuðum.

Mér virðist Páll hafa viljað forðast að valda slíkum óróa í söfnuðunum. Líklegt er að einhver munur hafi verið á boðun Páls og ýmissa annarra boðenda strax á þessum fyrstu tímum kristindómsins.

[Páll á hér við (22.v.) að Guð hafi hindrað hann í að komast til þeirra með því að senda hann annað. Þannig gengur hann út frá að Guðs vegir séu okkar vegum æðri og ætíð beri að hlýða leiðsögn Guðs.

Það er ekki vitað með vissu hvort Páli varð af ósk sinni um að komast til Spánar. Af 22. versi sjáum við að Páll beygir sig ávallt undir vilja Guðs, svo að einnig þessi ósk hans er lögð í Guðs vilja. Það eru þó til sagnir úr frumkirkjunni sem staðfesta að Páll hafi farið til Spánar, en þær eru ekki taldar öruggar heimildir. Það eru hins vegar engar heimildir heldur sem segja að hann hafi ekki farið þangað, og því eru það nokkuð margir sem telja mjög líklegt að honum hafi auðnast að komast þangað. Þá telja þeir sig skynja fremur fullvissu en ósk í 28.-29. v. hér að neðan. BBJ.]

Í Postulasögunni 21:15-29 er sagt frá móttökunum í þessari ferð. Í þessari ferð er Páll fangelsaður í Jerúsalem.

Hér sjáum við ferðaáætlun Páls, en hann ætlaði ekki að stoppa lengi í Róm, þegar þangað væri komið.

Það fór öðruvísi en hann reiknaði með. Hann var fluttur til Rómar sem fangi og lenti í miklum hafvillum á leiðinni og skipbroti, þar sem öll áhöfnin og farþegar björguðust fyrir Guðs náð og vasklega framgöngu Páls. (Post. kap. 27-28.)

[Páll ítrekar hér beiðni sína um fyrirbæn. Hann orðar það að stríða með honum með því að biðja til Guðs fyrir honum. Við erum í stríði við andaverur vonskunnar í himingeimnum (Ef. 6:12). Ennfremur minnumst við orða Jesú í Lúk. 18:1-8, þar sem hann minnir okkur á að þreytast ekki á að biðja.

Það er einnig eðli kristniboðs, að kristniboðinn þarf stuðning þeirra sem senda hann, ekki bara fjárstuðning heldur miklu fremur stuðning fyrirbænarinnar.

33. versið lítur út eins og lokakveðja, og telja margir að upprunalega hafi bréfinu lokið hér og 16 kaflinn sé seinni tíma viðbót. Líklegra er þó að Páll hafi sjálfur -- með hjálp ritara -- bætt efni 16 kaflans við eftir að eiginlegu bréfi hans lauk. Þessu til stuðnings sjáum við að nokkurs konar lokakveðju er einnig að finna í 16:20. BBJ.]

Þarna höfum við nöfn á kristnum ættmönnum Páls, sem eru kristnir og hafa eins og Páll lent í fangelsi [eða á annan hátt stofnað lífi sínu í hættu] vegna trúar sinnar.

Hér höfum við nafnið Rúfus. Það er kunnuglegt nafn, því Markús segir frá því, að Þegar Jesús var á leið til Golgata með krossinn og hafði hnigið undan honum, tóku hermennirnir bónda, Símon frá Kyrene, sem var að koma af akri sínum ásamt tveimur sonum sínum og hét annar þeirra Rúfus. Hafi þetta verið sá Rúfus, er líklegt að Páll hefði getið þess í bréfinu.

Enn eru kveðjur til a.m.k. tíu manna, sem er að öðru leyti óþekkt fólk.

Síðan kemur þessi áminning:

Við sjáum á fréttamyndum að kossar eru mjög algengir í kveðjum hjá mönnum frá þessum slóðum. Menn kysast, en það eru kossar á kinnarnar. Slíkir kossar hafa verið algengir meðal manna í fyrstu kristnu söfnuðunum á þessum tímum. Hvatning Páls er fólgin í því að hinir kristnu sýni eðlilegan hlýhug og kærleika í samfélaginu.

[Páll skilar síðan kveðju frá hinum söfnuðunum: BBJ.

Eftir allar þessar kveðjur frá Páli til einstaklinga og hópa, koma nokkrar áminningar:

Í versunum 21-24 eru áfram kveðjur, þar á meðal frá Tímóteusi samverkamanni Páls og frá ritaranum Tertíusi, sem skrifar bréfið fyrir Pál. Það hefur beint athygli manna að því, hvort Páll hafi þjáðst af augnsjúkdómi, sem hann á einum stað kallar flein í holdinu, sem hann hefur beðið Guð að losa sig við, en fékk svarið: Náð mín nægir þér. (2.Kor.12:9.)

[24. versi er sleppt í íslensku þýðingunni, en sum handrit hafa sem 24. vers það sem í íslensku þýðingunni er seinni hluti (kveðjan) í 20. vers. BBJ.]

Í versunum 25-27 er lokakveðja Páls til safnaðarins í Róm, sem á erindi til allra kristinna manna á öllum tímum:

Hér lýkur Rómverjabréfinu.